Φωτογράφιση: Βασιλεία Παρίσση
Το Μουσείο Ναυτικής και Πολιτιστικής Παράδοσης της Σκιάθου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς χώρους των Β. Σποράδων και της νησιωτικής Ελλάδας, καθώς αναδεικνύει τη στενή σχέση των κατοίκων με τη θάλασσα και τη ναυτιλία.
Ιδρύθηκε το 2015 και στεγάζεται στο ιστορικό Πολιτιστικό Κέντρο Μπούρτζι, σε ένα από τα πιο εμβληματικά σημεία της Σκιάθου. Μέσα από τις πλούσιες συλλογές του, το μουσείο αφηγείται περισσότερα από διακόσια χρόνια ναυπηγικής και ναυτικής ιστορίας, προσφέροντας στους επισκέπτες ένα μοναδικό ταξίδι στο παρελθόν του νησιού.
Η μόνιμη συλλογή περιλαμβάνει περισσότερα από 800 εκθέματα, όπως ναυτικούς χάρτες, όργανα ναυσιπλοΐας, ημερολόγια πλοίων, διπλώματα αξιωματικών και ομοιώματα σκαφών. Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναπαράσταση γέφυρας πλοίου τύπου Liberty, καθώς και το αφιέρωμα στο υποβρύχιο «Κατσώνης», το οποίο βυθίστηκε ανοιχτά της Σκιάθου κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι επισκέπτες έχουν έτσι την ευκαιρία να γνωρίσουν τόσο την εμπορική όσο και τη στρατιωτική ναυτική ιστορία της Ελλάδας.
Σήμερα, το μουσείο αποτελεί σημείο αναφοράς για τη διατήρηση της ναυτικής κληρονομιάς της Σκιάθου. Η προσφορά του έχει αναγνωριστεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς τιμήθηκε με βραβείο για τη συμβολή του στον βιώσιμο πολιτιστικό τουρισμό και την ανάδειξη της ναυτικής κληρονομιάς. Με τη δράση του συνεχίζει να εμπνέει τους επισκέπτες και να διαφυλάσσει μια σημαντική πτυχή της ιστορίας και της ταυτότητας του νησιού.
Το Route συνομίλησε με έναν εκ των ιδρυτών και εμπνευστών του Μουσείου τον κ. Ιωάννη Παρίσση, Πλοίαρχο Ε.Ν.
Είστε η ψυχή και εκ των δημιουργών αυτού του στολιδιού της Σκιάθου και ευρύτερα της Μαγνησίας, πώς αποφασίσετε να προχωρήσετε στην δημιουργία του; Ποιο το όραμά σας;
Κατ αρχήν θέλω να σας ευχαριστήσω για τα καλά σας λόγια σχετικά με το Μουσείο Ναυτικής και Πολιτιστικής Παράδοσης Σκιάθου, όσο και για την ταπεινότητα μου. Θέλω επίσης να απευθύνω έναν εγκάρδιο χαιρετισμό στους αναγνώστες του περιοδικού σας που θα διαβάσουν αυτά τα λίγα ή πολλά που θα πούμε. Για να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά πρέπει να σας πληροφορήσω ότι ο γεννήτορας του Μουσείου ήταν η Ένωση Συνταξιούχων Ναυτικών Σκιάθου, ας πιάσουμε λοιπόν τα πράγματα από την αρχή.
Το 1990 όταν επέστρεψα σαν τον Οδυσσέα μετά από 30 χρόνια στο επάγγελμα του Πλοιάρχου βρήκα στη Σκιάθο μία ομάδα συνταξιούχων ναυτικών που δεν ήθελαν να είναι σε καθημερινή βάση σπίτι – καφενείο και επειδή δεν είχαν την κατάλληλη μόρφωση, μου πρότειναν να μπω επικεφαλής στο Μουσείο. Δεν δίστασα ούτε στιγμή, ιδρύσαμε την Ένωση, κάναμε πράγματα που δεν είχαν γίνει ποτέ στη Σκιάθο, δεν θα αναφέρω τα συνηθισμένα που κάνουν τέτοιοι σύλλογοι, αλλά μόνο δύο τα οποία επέζησαν και θα βρίσκονται για πολλά χρόνια στην επικαιρότητα.
●Το πρώτο ήταν η έκπτωση 50% στα εισιτήρια των ταχύπλοων σκαφών, δικαίωμα είχαν μόνο οι λιμενικοί, μετά από αγώνα και επιμονή το κατορθώσαμε και προσφέραμε εμείς ένας μικρός και ασήμαντος Πανελλήνιος σύλλογος στην λύση που δεν μπόρεσαν να καταφέρουν όλοι οι υπόλοιποι σύλλογοι και τα σωματεία.
●Το δεύτερο ήταν ότι προσφέραμε στην
Σκιάθο ένα αξεπέραστο μνημείο που ταξιδεύει καθημερινά σ’ όλον τον κόσμο με τις φωτογραφίες του, το Μνημείο του Αφανούς.
Πριν 2 χρόνια τιμήθηκε με βραβείο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Πολιτιστικού Τουρισμού (ΕΔιΠοΤ) – ECTN – European Cultural Tourism Network. Πόσο σημαντικό είναι για εσάς μία τέτοια διάκριση για ένα περιφερειακό μουσείο ιδιωτικής πρωτοβουλίας;
«Εδώ θα μου επιτρέψετε να ευλογήσω λίγο τα γένια μου όπως ανέφεραν οι παλαιοί, όταν έλεγαν και περιαυτολογώντας στο διήγημα του Αλεξ. Παπαδιαμάντη “Ο Νεκρός Ταξιδιώτης” μετά από ένα ναυάγιο ενός ιστιοφόρου στο Στόμιο στις εκβολές του Πηνειού πνίγηκε ο Κωνσταντής του Σταματάκη, ο αδελφός του πλοιοκτήτη Γιάννη Σταματάκη ο οποίος ήταν ο παππούς μου από την μεριά της μητέρας μου. Αυτή, λοιπόν, η ιδέα είχε καρφωθεί στο μυαλό μου να μπορέσω και εγώ να βοηθήσω να γίνει ένα μνημείο του Αφανούς Ναυτικού στον τόπο μου για να τιμήσω τους προγόνους μου. Τα υπόλοιπα μέλη της ενώσεως με χαρά το δέχθηκαν και αγωνίσθηκα επί χρόνια. Αντιμετωπίζοντας γραφειοκρατικά προβλήματα, οικονομικά επίσης αλλά και την τοπική αυτοδιοίκηση, τελικά εμείς οι ασήμαντοι με τη βοήθεια ενός κορυφαίου (ίσως και του πρώτου ανθρώπου που δεν ξέχασε ότι γεννήθηκε φτωχός, αλλά ο Θεός τον βοήθησε να γίνει πάμπλουτος) του καπετάν Βασίλη Κωνσταντακόπουλου το καταφέραμε, ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει. Άρχισαν να περνούν τα χρόνια και η ένωση είχε αρχίσει να φθίνει λόγω της έλλειψης Ελλήνων Συνταξιούχων Ναυτικών. Τέσσερα μέλη: εγώ, ο Μιχάλης Αδαμαντίου Μαθηνός, ο Γεώργιος Ιωάννου Κυριακούλης και ο Ευάγγελος Χαλκιάς είδαμε ότι η Σκιάθος ένας τόπος γεμάτος Ναυπηγική και Ναυτική ιστορία, κόντρα σε όλα αποφασίσαμε το 2012 να ενεργοποιηθούμε και να φτιάξουμε ένα Ναυτικό Μουσείο.
Tο λέει και η παροιμία «Ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται».
Το τι περάσαμε μέχρι το 2015 οπότε και η ιδέα μας έγινε πραγματικότητα δεν μπορώ και δεν θέλω να το περιγράψω γιατί κόντρα σε όλα και όπως βγήκαμε νικητές μετά από μια ζωή γεμάτη φουρτούνες τα καταφέραμε. Άλλωστε το λέει και η παροιμία «Ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται».
Το βραβευμένο Μουσείο Ναυτικής και Πολιτιστικής Παράδοσης μας ταξιδεύει στους δύο αιώνες ναυπηγικής και ναυτικής Ιστορίας του νησιού. Πόσα και ποια είναι τα εκθέματα της μόνιμης συλλογής; Υπάρχει κάποιο που ξεχωρίζει για εσάς;
Τώρα μετά από έντεκα χρόνια ζωής του Μουσείου, το όραμά μου πλέον (γιατί οι άλλοι τρεις συνιδρυτές έχουν «φύγει») είναι να μπορέσουμε να εμπνεύσουμε τα νέα παιδιά της Σκιάθου να ενεργοποιηθούν, να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να βάλουν το Μουσείο μέσα στη νέα εποχή και μέσω της ηλεκτρονικής εποχής και δραστηριότητας να το πάνε δέκα βήματα μπροστά και να το καταστήσουν αν όχι το πρώτο, ένα από τα πρώτα must Μουσεία. Αυτό γιατί εμείς σιγά-σιγά πρέπει να αποχωρήσουμε εδώ λόγω της ηλικίας, αλλά και γιατί δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε στη νέα τεχνολογία και τις εξελίξεις της.
Θα πρέπει να σας περιγράψω ότι το Μουσείο στα έντεκα χρόνια ζωής του έχει συμμετάσχει σε πολλά πανελλήνια συνέδρια όπως στο Γαλαξίδι, Καβάλα, Άνδρο, Σκιάθο, Πειραιά.
Το 2024 το ίδιο διοργάνωσε Συνέδριο των πανελλήνιων ναυτικών μουσείων της Ελλάδος με συμμετοχή 16 από αυτά. Έχει πραγματοποιήσει εκθέσεις όπως π.χ. με το Υπουργείο Αιγαίου, ενώ με επιτυχία συνδιοργάνωσε με το Υπουργείο Πολιτισμού την έκθεση (που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας) και ήταν αφιερωμένη στη Ναυτική και Ναυπηγική ιστορία της Ελλάδος από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι σήμερα.
Επίσης διοργανώσαμε μαζί με τον ∆ήμο Σκιάθου: Έκθεση του ζωγράφου Γιάννη Μιχαηλίδη, έκθεση για τα εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή και πολλά άλλα.
Το βραβείο που λάβαμε από το Ευρωπαϊκό ∆ίκτυο Πολιτιστικού Τουρισμού ήταν κάτι που ίσως δεν το περιμέναμε και το οφείλουμε τόσο στη ∆ιοίκηση μας σαν Μουσείο, αλλά και στον κ. Μάνο Βουγιούκα, ο οποίος έτρεξε όλες τις απαραίτητες ενέργειες και μας έδωσε την δυνατότητα να εργαστούμε περισσότερο πάνω σ’ όλους τους τομείς που πιθανόν υστερούσαμε ώστε να γίνουμε καλύτεροι και να μπορέσουμε να διεκδικήσουμε κι άλλες τέτοιες διακρίσεις στο μέλλον.
Υπάρχουν πρωτοβουλίες ώστε να οργανώνονται σχολικές εκδρομές και οι μικροί μαθητές να μυούνται στον κόσμο της ναυτοσύνης; Κάνετε άλλες δράσεις; Ποιες είναι οι εντυπώσεις των επισκεπτών σας;
Θα ήθελα τώρα να αναφερθώ στα εκθέματα που υπάρχουν μέσα στο Μουσείο που είναι περίπου 800 και αναφέρονται στη Ναυπηγική και τη Ναυτική Ιστορία του νησιού.
Υπάρχουν λοιπόν εκθέματα όπως πίνακες ζωγραφικής παλαιών Σκιαθίτικων ιστιοφόρων, κάθε είδος πλοίου και τύπος. Υπό την έννοια του αντιγράφου μικροναυπηγικής υπάρχει όμως και ένα έκθεμα μικροναυπηγικής πλοίου του 19ου αιώνα, το ιστιοφόρο “λόβερ” κατασκευασμένο στη Σκιάθο που ονομάζεται «Σκιάθος», ένα από τα μεγαλύτερα αν όχι το μεγαλύτερο, περίπου 1000 τόνων, που έκανε αρκετά υπερατλαντικά ταξίδια. Ήταν πλοιοκτησίας της γνωστής ναυτικής οικογένειας Ραπτάκη και το οποίο σε ένα ταξίδι επιστροφής από Αμερική βυθίστηκε ανοικτά της Πορτογαλίας. Αύτανδρο και μόνο μερικά κομμάτια βρέθηκαν στις ακτές και γι αυτό ο Παπαδιαμάντης αφιέρωσε ένα ποίημα στον φίλο του Γιάννη Ραπτάκη.
Ένα άλλο αξιόλογο εύρημα είναι η αναπαράσταση της κοπής των τεράστιων πεύκων που χρησιμοποιούσαν στην ναυπηγική και με εργαλείο και τον τρόπο κοπής της τότε εποχής.
Το αντίγραφο μικροναυπηγικής του υποβρυχίου U1 δηλαδή του «Κατσώνη» που βυθίστηκε το 1943 από τους Γερμανούς και στο οποίο χάθηκε όλο το πλήρωμα εκτός τεσσάρων που βγήκαν στις ακτές της Σκιάθου και του Πηλίου.
Ένας κεντητός πίνακας του θωρηκτού «Αβέρωφ», τεράστιας αξίας και ομορφιάς. Αμέτρητα ναυτικά όργανα γέφυρας, μηχανής, ασυρμάτου, περιοδικά, έγγραφα, βιβλία που μου είναι αδύνατον να τα περιγράψω. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει μόνο με μια επίσκεψη που θα γεμίσει τον επισκέπτη με τεράστιο ενθουσιασμό.Ξεχώρισα κάποια, καθώς είναι όλα όσα αγαπάμε και τα φυλάμε σαν τα μάτια μας για να τα παραδώσουμε στην επόμενη γενιά και την παράδοση του πλούτου ενός Μουσείου. Μου έρχονται στο νου τα αμέτρητα παιδιά που φθάνουν ως επισκέπτες εκδρομής από διάφορα σχολεία των γειτονικών νησιών της Μαγνησίας, όλης της υπόλοιπης Θεσσαλίας, της Φθιώτιδας και αρκετών άλλων περιοχών.
Σκεφτόμαστε μάλιστα να απευθυνθούμε στις αρχές του Υπουργείου Παιδείας να οργανώσουμε κάτι πολύ καλύτερο που θα το συνδυάσουμε με άλλες δραστηριότητες ώστε να γίνει το Μουσείο, πόλος έλξης όλων αυτών των επισκεπτών.
Τελειώνοντας θα ήθελα να αναφερθώ στις εντυπώσεις που αποκομίζουν οι επισκέπτες και οι οποίες κατά κανόνα είναι θετικές και μπορώ να πω κάποιες και ενθουσιώδεις. Υπάρχουν βέβαια και αρκετές ελλείψεις. Το κτήριο στο οποίο στεγάζεται το Μουσείο μας είναι ένα νεοκλασικό του 1905, δωρεά του Ανδρέα Συγγρού, πρώην δημοτικό σχολείο Σκιάθου και βρίσκεται στο ωραιότερο σημείο της Σκιάθου, την νησίδα Μπούρτζι.
Για περισσότερες πληροφορίες
τηλ. 6945107626 και
στο e-mail:
